Dünya Genelinde Finansal Suistimal Araştırmaları 2016/17

Belirli danışmanlık firmaları tarafından her yıl yapılan finansal suistimal araştırmalarının 2016/17 dönemi için tamamlanan sonuçlarında yine ilginç bulgular yer alıyor.

Araştırma raporlarının sonuçlarına geçmeden önce kısa bir hatırlatma yapmak gerekirse, suistimal (fraud) bir kişinin ya da kurumun varlık ve kaynakları kullanım amacı dışında, çıkar sağlamak ve/veya bu varlık ve kaynakları kullananları aldatmak için yapılan eylemler bütünü olarak tanımlanabilir ve genel olarak üç farklı şekilde ortaya çıktığı söylenebilir. Bunlar;

1. Varlığın zimmete geçirilmesi

2. Rüşvet ve yolsuzluk

3. Finansal tablolarda yapılan usulsüzlük

Bu kapsamda, hilelerin tespitinde analitik inceleme ve suistimal örneklerini anlatmaya çalıştığım bir önceki yazıma buradan ulaşabilirsiniz;

İç Denetimde Veri Analizinin Kullanımı ve Analitik Yaklaşımlar

Tüm bu risklerin düşürülmesi kapsamında dünya genelinde, önde gelen danışmanlık ve araştırma şirketleri tarafından saha araştırmaları yapılarak algı ve eğilim izlenmektedir.

Dünya Genelinde Fraud Araştırmaları: 2016 – 2017 Değerlendirmeleri

Her yıl düzenli olarak yapılan çalışmalardan biri Ernst and Young tarafından hazırlanmaktadır. Şirketin son olarak hazırladığı ve Kasım 2016 - Ocak 2017 dönemlerini kapsayan ve Avrupa,  Orta Doğu, Hindistan ve Afrika’yı içeren anket çalışmasında 41 farklı ülkeden 4.100 profesyonel çalışan ile görüşülmüş ve fraud ile ilgili kendi şirketlerini konumlandırmaları istenmiştir. Çalışmanın ilk dikkat çeken kısmı burası zira örneklem büyüklüğü bir önceki rapora göre genişletilmiş. Bu da, sonuçların genelleştirilebilme gücünü artıran bir unsur hiç şüphesiz. Raporun sonuçlarına baktığımızda ise;

Katılımcıların %77'si (özellikle gelişmekte olan bölgelerin katılımcıları), son dönemlerde yetkili kurumlar tarafından düzenlemeleri olumlu buluyor zira buralarda rüşvet ve yolsuzluk hala en büyük risk olarak görülüyor.

Afrika Bölgesi’ndeki katılımcıların %63'ü, Hindistan’daki katılımcıların ise %52’si, yasal düzenlemelerin etik davranışların yaygınlaşması üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu düşünüyor.

Yine katılımcıların %52’si, şirketlerinde bir suistimal olduğunu bildiklerini ya da bu konuda yoğun endişeleri olduklarını belirtmiş ve ancak buna karşın %56’lik kısım bildiği halde herhangi bir önleyici davranış göstermediklerini söylemiş. Sebebini ise %30’u, şüphelendikleri/suistimal yaptığını düşündükleri arkadaşlarının prestijlerinin zarar görmemesi için, %51’i ise kendi kariyerinin kötü etkileneceğinden korktuğu için, %46’sı ise can güvenliğinden endişe ettiği için sessiz kaldığını belirtmiş.

"Kroll" Fraud Araştırması Sonucu: Fraud Riski Dünya Geneli’nde Yükseliyor!

Bu kapsamda her yıl düzenli olarak yapılan en kapsamlı ve güncel araştımalardan biri de, Kroll çalışması. Geçen yılın raporuna ilişkin değerlendirmelerime buradan  ulaşabilirsiniz.

Çalışmanın bu yılki versiyonu, farklı coğrafi bölgelerde faaliyet gösteren şirketlerden 545 üst düzey yöneticinin ankete katılımı ile hazırlanmış. Bu yönüyle çalışma, dünya genelinde Finansal Hizmetler, Teknoloji, Perakende, Medya ve Telekomunikasyon, Lojistik ve Dağıtım, Ulaşım, Üretim, İnşaat ve Mühendislik Faaliyetleri alanları başta olmak üzere bir çok alanı ve tüm kıtaları kapsıyor.

Çalışmanın katılımcı profili;

Katılımcı 545 yöneticinin %71’si C-Suite yönetici seviyesinde durumunda, (geçen yıl bu oran %50 idi)

Katılımcıların %61’I 500 milyon $’dan daha yüksek ciroya sahip şirketleri yönetiyor,

Yine katılımcıların %25’i Avrupa, %20’si Kuzey Amerika, %20’si Asya-Pasifik Bölgesi, %16’sı Latin Amerika ve %19’u Orta Doğu ve Afrika Bölgesi’nde çalışmaktadır.

Raporun, bölgeler itibarı ile sonuçlarına geçmeden önce, genel sonuçlarına bakıldığında, ortaya çıkan en önemli iki sonuçtan ilki, hangi coğrafi bölgede ya da hangi sektörde faaliyet gösterdiği farketmeksizin, tüm şirketler için en önemli fraud riskinin, çalışan kaynaklı suistimaller olduğunu göstermesi oldu. İkinci en önemli sonuç ise, en az bir kez fraud gerçekleşen işletmelerin oranının 2012 yılından bu yana yükselmeye devam etmesi ve bu yıl %82 olarak belirlenmesi oldu.

Son 12 ayda en az bir kez fraud’a maruz kalan şirketlerde, bu sorunun kimden kaynaklandığı sorulduğunda ise, %39 ile yeni ve tecrübesiz çalışanların ilk sırada olması dikkat çekici. Bu grubu %30 ile kıdemli çalışanlar ve orta düzey yönetici grubu izliyor. Eski çalışanların oranı %27 ile üçüncü sırada çıkarken, geçici/freelance çalışanların oranının son bir yıl içindeki fraud olaylarının %27’sinin kaynağı olduğu ortaya çıkmış. Farklı türdeki çalışanları içeren bu 4 grubun toplam ağırlığı ise %79. Yukarıdaki en önemli iki sonuçtan ilkine bu şekilde ulaşılmış ki, oran gerçekten korkutucu boyutlarda ve Sanayi 4.0 ile robotlaşmanın artması ve insanın rolünün azaltılmasının bu sonuca da olumlu etkisi olacağını düşünebiliriz :)

Suistimal türlerinin dağılımı

Şirketlerin fiziksel varlıklarının çalınması

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %29

Geçen yıl bu oran %22 idi

Bilgi Hırsızlığı

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %24

Geçen yıl bu oran %15’ti.

Yönetim ile yaşanan çıkar çatışması

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %21

Geçen yıl bu oran %12 olarak çıkmıştı.

Mevzuat ile uyumsuz işlemler

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %21

Geçen yıl bu oran %12 olarak çıkmıştı.

Şirket içi rüşvet

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %15

Geçen yıl bu oran %11’di.

Çalışanlar tarafından gerçekleştirilen finansal fraud

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %20

Geçen yıl bu oran %9’du.

Şirket kaynaklarının usulsuz kullanımı

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %18

Geçen yıl bu oran %7 olarak tespit edilmişti

Kara Para Aklama

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %15

Geçen yıl bu oran %4 olarak tespit edilmişti.

IP Dolandırıcılığı

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %16

Geçen yıl bu oran %4 olarak tespit edilmişti.

Piyasa collusion

Son 12 Ayda maruz kalan şirket oranı: %17

Geçen yıl bu oran %2 olarak tespit edilmişti.

Her bir suistimal türünün, son 12 ayda yaşanma durumu, geçen yıla göre artış göstermesi gerçekten çok ilginç. Bir yandan her ülkede yapılan yasal düzenlemeler, bir yandan adeta bunların hiçbir caydırıcılığı olmadığını gösteren bu sonuçlar...

Bölgeler bazında sonuçlara baktığımızda ise;

Bölgeler bazında suistimal araştırması sonuçları

Bölgeler bazında sonuçlara bakıldığında, az gelişmiş bölgelerde yapılan en yaygın suistimal "finansal sonuçların çarpıtılması" iken, gelişmiş bölgelerde "IP Hırsızlığı, Bilgi Hırsızlığı" daha yaygın görülen suistimal türlerinden.

Suistimalin ortaya çıkarılmasında en etkili yönteme baktığımızda ise "iç denetim" bir çok yerde "ihbar hattı" ile başabaş neredeyse. Ancak bu sonuç, ACFE Raporları ile örtüşmüyor zira ACFE'nin iki yılda bir yayınladığı Uluslara Rapor sonuçlarına göre iç denetim ve dış denetim'in suistimalin tespitindeki etkinliği çok gerilerde kalıyor. Bakıldığında her iki raporda yaşanmış olaylar üzerinden hareket ediyor, varsayım üzerine yapılan anketlerin sonuçları değil yani. Bu nedenle bu iki farklı sonucu pek anlayamadım. Bunu burada özellikle belirtmek istedim.

ACFE Rapor değerlendirmelerime de ACFE Raporu 2016  , ACFE Raporu 2014  ve ACFE Raporu 2012  linklerinden ulaşabilirsiniz. 

Birleşik Krallık

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %90

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • İşletme varlıklarının çalınması (%41)

  • İşletme fonlarının zimmete geçirilmesi (%37)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%24)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%41)

  • Kıdemli/Orta düzey yöneticiler (%32)

  • Eski çalışanlar (%30)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%50)

Amerika Birleşik Devletleri

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %80

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • IP hırsızlığı (%27)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%24)

  • Yönetim ile yaşanan çıkar çatışması (%24)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%36)

  • Kıdemli/Orta düzey yöneticiler (%32)

  • Eski çalışanlar (%30)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%49)

Kanada

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %88

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • İşletme varlıklarının çalınması (%34)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%32)

  • Yasal mevzuata uyumsuzluk (%32)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Kıdemli/Orta düzey yöneticiler (%47)

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%39)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%36)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%44)

İtalya

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %77

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • İşletme varlıklarının çalınması (%34)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%26)

  • Yasal mevzuata uyumsuzluk (%26)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%50)

  • Eski çalışanlar (%36)

  • Tedarikçiler (%33)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%53)

Orta Doğu

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %88

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • Finansal sonuçların çarpıtılması (%30)

  • İşletme varlıklarının çalınması (%26)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%24)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Kıdemli/Orta düzey yöneticiler (%36)

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%34)

  • Süreç ortakları (%30)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%50)

Çin

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %86

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • Yasal mevzuata uyumsuzluk (%41)

  • Tedarik/satınalma zincirinde yapılan usulsuzluk (%37)

  • İşletme varlıklarının çalınması (%25)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Süreç ortakları (%52)

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%48)

  • Acente ve bayiler (%43)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: Dış denetim (%55)

Brezilya

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %68

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • İşletme varlıklarının çalınması (%24)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%21)

  • Tedarik/satınalma zincirinde yapılan usulsuzluk (%21)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Eski çalışanlar (%43)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%26)

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%22)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%43)

Rusya

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %82

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • İşletme varlıklarının çalınması (%38)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%33)

  • Tedarik/satınalma zincirinde yapılan usulsuzluk (%26)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%31)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%28)

  • Kıdemli/Orta düzey yönetici (%22)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%41)

Hindistan

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %68

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • İşletme varlıklarının çalınması (%28)

  • Yönetim ile yaşanan çıkar çatışması (%27)

  • Rüşvet ve yolsuzluk (%27)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%61)

  • Acente ve bayiler (%49)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%41)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%66)

Sahra Afrikası

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %89

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • Finansal sonuçların çarpıtılması (%31)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%30)

  • İşletme varlıklarının çalınması (%26)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%33)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%27)

  • Acente ve bayiler (%25)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%60)

Meksika

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %82

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • Tedarik/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%52)

  • Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%30)

  • Rüşvet ve yolsuzluk (%18)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Eski çalışanlar (%33)

  • Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%30)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%30)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim

Kolombiya

• Son 12 ayda Fraud yaşadığını belirten katılımcıların oranı: %95

• En fazla karşılaşılan suistimal türleri

  • Yönetim ile yaşanan çıkar çatışması (%43)

  • Tedarik/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%43)

  • İşletme varlıklarının çalınması (%38)

• Fraud’a en fazla katılan gruplar

  • Eski çalışanlar (%35)

  • Serbest/geçici çalışanlar (%35)

  • Tedarikçiler (%35)

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%50)

Raporun sektör bazında sonuçları ise şöyle;

Sektörler bazında suistimal araştırması sonuçları

Teknoloji, Medya ve İletişim Sektörü

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %79

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%40)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• İşletme varlıklarının çalınması (%35)

• Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%30)

• Yönetim ile yaşanan çıkar çatışması (%25)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%42)

• Kıdemli/Orta düzey yönetici (%36)

• Eski çalışanlar (%27)

Profesyonel Hizmetler

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %84

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%42)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• Yönetim ile yaşanan çıkar çatışması (%29)

• İşletme varlıklarının çalınması (%29)

• Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%20)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%35)

• Serbest/geçici çalışanlar (%28)

• Eski çalışanlar (%26)

Üretim Sektörü

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %89

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%51)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%30)

• Yasal mevzuata uyumsuzluk (%30)

• IP hırsızlığı (%26)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%39)

• Serbest/geçici çalışanlar (%37)

• Kıdemli/Orta düzey yönetici (%33)

İnşaat, Mühendislik ve Alt Yapı Yatırımları Sektörü

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %70

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İç denetim (%38)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• Tedarikçi/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%28)

• Finansal sonuçların çarpıtılması (%21)

• Rüşvet ve yolsuzluk (%19)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%45)

• Eski çalışanlar (%33)

• Kıdemli/Orta düzey yönetici (%30)

Tüketici Ürünleri Sektörü

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %82

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%53)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%32)

• İşletme varlıklarının çalınması (%28)

• Tedarikçi/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%28)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Acenta ve bayiler (%43)

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%37)

• Tedarikçiler (%35)

Finansal Hizmetler

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %89

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: Dış denetim (%40)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• İşletme varlıklarının çalınması (%39)

• Tedarikçi/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%32)

• IP Hırsızlığı (%27)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%38)

• Eski çalışanlar (%34)

• Kıdemli/Orta düzey yönetici (%32)

Perakende ve Toptan Satış ve Lojistik

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %83

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%42)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• İşletme varlıklarının çalınması (%33)

• İşletme varlıklarının zimmete geçirilmesi (%25)

• Bilgi, veri hırsızlığı, siber saldırı (%17)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%37)

• Kıdemli/Orta düzey yönetici (%33)

• Tedarikçiler (%33)

Ulaşım, Aktarma ve Turizm Sektörü

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %85

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%46)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• İşletme varlıklarının çalınması (%33)

• Tedarikçi/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%30)

• Yasal mevzuata uyumsuzluk (%26)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%39)

• Acenta ve bayiler (%35)

• Serbest/geçici çalışanlar (%30)

Sağlık, Kozmetik ve Bioteknoloji Sektörü

• Son 12 ayda suistimal yaşanan şirketlerin oranı: %80

• Suistimalin ortaya çıkarılmasını sağlayan en başarılı yöntem: İhbar hattı (%63)

En fazla karşılaşılan fraud türleri

• Tedarikçi/satınalma zincirinde yapılan usulsüzlük (%37)

• İşletme varlıklarının çalınması (%31)

• İşletme varlıklarının zimmete geçirilmesi (%27)

Fraud’a en fazla katılan gruplar

• Yeni/tecrübesiz çalışanlar (%44)

• Acenta ve bayiler (%37)

• Kıdemli/Orta düzey yönetici (%34)